من آمدم با یک شعر زیبا از محمود کیانوش پدر شعر کودک در ایران
سلام
یک سلام صورتی. به خوشرنگی خنده ی بچه ها
مدتی است که به خانه شیشه ای که همان وبلاگ خودم و خودتان است نیامده ام. اما امشب آمدم با یک شعر زیبا از شاعر بسیار بسیار خوب. محمود کیانوش. می خواهم اول با این شاعر بزرگ آشنا شوید و بعد هم شعر زیبای او را بخوانید.
محمود کیانوش پدر شعر کودک در ایران
محمود کیانوش در شهریور 1313 در مشهد به دنیا آمد. وقتی نوجوان بود شعر می گفت و بعد به نوشتن داستان کوتاه پرداخت و با تشویق معلّم به این کار ادامه داد و اوّلین داستان او در مسابقه داستان نویسی دانش آموزان سراسر کشور برنده ی جایزه ی اوّل شد. پس از پایان دوره ی اوّل متوسّطه وارد دانشسرای مقدّماتی شد و پس از آن معلم و سپس مدیر مدرسه در یکی از روستاهای اطراف تهران شد. او از پیشگامان شعرهای منثور آهنگین است و مجموعه ی شعرهای آهنگینش با عنوان "شکوفه ی حیرت" (1338-1334) انتشار یافت. پس از آن در رشته ی زبان و ادبیات انگلیسی در دانشگاه تهران به ادامه ی تحصیل پرداخت و لیسانس گرفت. اوّلین ترجمه ی او به صورت کتاب، رمان «به خدایی ناشناخته» اثر جان اشتاین بک است که در سال 1336 منتشر شد. کیانوش مدتی عضو هیئت تحریریه و همچنین سردبیر مجلّه ی «صدف» و چهار دوره هم سردبیر مجلّه ی «سخن» بود. او با روحیه ای شاداب، با تلاش پیگیر در سنّ هفتاد و سه سالگی در زمینه های گوناگون به نوشتن ادامه می دهد و به دو زبان فارسی و انگلیسی می نویسد و تا به حال سه کتاب او به توسط یک ناشر انگلیسی منتشر شده است.
محمود کیانوش و شعر کودک
محمود کیانوش، چنان که گفتیم، در زمینههای گوناگون ادبیات، یعنی شعر وداستان و نقد و ترجمه توانا و دارای اثرهای گوناگون است. اما نسل میانسال، و چه بسا همهی کسانی که به نحوی با اثرهای او آشنا هستند، کیانوش را بیشتر به عنوان شاعر کودک میشناسند و این دلیل دارد: کیانوش اشعار خود را، که تحت عنوان شعر کودک و نوجوان میسرود، در مجلههای آموزشی پیک انتشار میداد. او البته در همان مجلهها نقد و مقاله و داستان هم مینوشت.
مجلههای پیک، که در دههی 40 و نیمه اول دههی 50 از سوی دفتر انتشارات آموزشی برای دانشآموزان، معلمان و خانوادهها منتشر میشد، و مجلههای کنونی رشد ادامهی آنهاست با تیراژی بیش از بر یک میلیون و هفتصد هزار نسخه، هر دو هفته یک بار، در مدارس توزیع میگردید. در واقع، در آن دوره، بسیاری از دانشآموزان بیش از آن چه در کتابهای درسی خود شعر میخواندند، شعرهای مجلههای پیک را میخواندند. شعرهایی از محمود کیانوش ( و البته پروین دولتآبادی و دیگران).
به این ترتیب، محمود کیانوش شعر کودک و نوجوان را دچار یک تحول اساسی کرد و کارنامهای پربرگ و بار از آن نیز عرضه داد. از مطالعهی مجموعهی نوشتههای کیانوش میتوان دریافت که به باور این بنیانگذار شعر کودک، نباید شعر کودک را به زبان کودکان و یا کودکانه سرود. به نظر وی شاعری که برای کودکان شعر میگوید، البته باید کودکان را دوست بدارد و به آنها عشق بورزد. اما باید بداند که بابرگشت گذرا به دنیای کودکی خود نمیتواند با کودکان و جهان آنها ارتباط برقرار کند.
کیانوش به تکنیک و ظاهر شعر کودک اهمیت بسیار میدهد. چون به نظر وی برای کودکان چیزی مهمتر از بازی وجود ندارد و بازی به موسیقی پرتحرک نیاز دارد؛ در نتیجه، وزن و قافیه که خود دو نوع موسیقی هستند، برای شعر کودک لازم است.
این هم شعر زیبای پرواز از کتاب "بچه های جهان":
پرواز
گفتم: کبوتر جان بیا
این بال ها را باز کن
در آسمان نیلگون
پرواز کن پرواز کن
تا دست را بر هم زدم
او بال ها را باز کرد
در اسمان نیلگون
شاد و سبک پرواز کرد
از جلوه ی پروازِ او
گویی دلِ من باز شد
همراهِ او چشمانِ من
در گردش و پرواز شد
پرواز شادی بخش او
شادی به جانم باز داد
جانِ مرا در آسمان
همراهِ خود پرواز داد